PRAWA PACJENTA

Informacja o prawach pacjenta

PSYCHOGO Paula Krysiak

Każdy pacjent korzystający ze świadczeń w poradni ma prawo do poszanowania swojej godności, prywatności, bezpieczeństwa i autonomii. Poniższa informacja przedstawia najważniejsze prawa pacjenta w sposób prosty i praktyczny, dostosowany do świadczeń udzielanych w poradni ambulatoryjnej.

1. Prawo do świadczeń zgodnych z aktualną wiedzą

Pacjent ma prawo do świadczeń udzielanych z należytą starannością, zgodnie
z aktualną wiedzą medyczną i psychologiczną, zasadami etyki zawodowej oraz z poszanowaniem jego potrzeb.

W poradni oznacza to w szczególności prawo do rzetelnej konsultacji, diagnozy, wsparcia psychologicznego lub terapii w zakresie, w jakim dana osoba wykonująca zawód medyczny lub psycholog jest uprawniona do udzielania świadczeń.

Jeżeli stan pacjenta wskazuje na potrzebę pilnej pomocy lekarskiej, psychiatrycznej, szpitalnej albo interwencji kryzysowej, pacjent powinien otrzymać informację, gdzie może taką pomoc uzyskać.

2. Prawo do informacji

Pacjent ma prawo do jasnej, zrozumiałej i dostosowanej do jego sytuacji informacji  między innymi o:

• celu konsultacji lub terapii, 
• proponowanym sposobie postępowania, 
• możliwych dalszych krokach diagnostycznych lub terapeutycznych, 
• przewidywanych korzyściach i ograniczeniach proponowanej pomocy, 
• możliwości skorzystania z pomocy lekarza psychiatry, innego specjalisty lub innej placówki, jeżeli wymaga tego stan pacjenta, 
• zasadach organizacyjnych poradni, w tym rodzaju i zakresie udzielanych świadczeń. 

Pacjent ma prawo zadawać pytania i uzyskać odpowiedź w sposób dla siebie zrozumiały. Ma także prawo powiedzieć, że nie chce uzyskać określonych informacji, o ile przepisy prawa nie stanowią inaczej.

Pacjent, który ukończył 16 lat, ma prawo do uzyskania informacji o swoim stanie zdrowia i proponowanym postępowaniu. W przypadku pacjenta małoletniego informacje są przekazywane również jego przedstawicielowi ustawowemu.

3. Prawo do wyrażenia zgody albo odmowy

Pacjent ma prawo zdecydować, czy zgadza się na konsultację, badanie, diagnozę psychologiczną, terapię lub inne świadczenie. Zgoda powinna być świadoma, czyli poprzedzona uzyskaniem potrzebnych informacji.

Pacjent może odmówić udziału w proponowanym świadczeniu albo przerwać korzystanie z niego, z uwzględnieniem zasad wynikających z przepisów prawa
i bezpieczeństwa pacjenta.

W przypadku pacjenta małoletniego albo osoby, która nie może samodzielnie świadomie wyrazić zgody, decyzje podejmuje przedstawiciel ustawowy. Pacjent małoletni, który ukończył 16 lat, współdecyduje o udzielaniu świadczeń i ma prawo wyrazić swoje stanowisko.

4. Prawo do tajemnicy informacji

Pacjent ma prawo do zachowania w tajemnicy informacji związanych z jego osobą, zdrowiem, sytuacją życiową i rodzinną, które zostały przekazane
w związku z korzystaniem ze świadczeń.

Tajemnica obejmuje w szczególności fakt korzystania z pomocy psychologicznej lub psychiatrycznej, treść rozmów, wyniki diagnozy, dokumentację oraz inne informacje uzyskane podczas udzielania świadczeń.

Informacje mogą zostać ujawnione tylko wtedy, gdy pozwalają lub wymagają tego przepisy prawa, gdy pacjent albo jego przedstawiciel ustawowy wyrazi na to zgodę, gdy jest to niezbędne dla kontynuacji leczenia przez inne osoby wykonujące zawód medyczny albo gdy zachowanie tajemnicy mogłoby stanowić niebezpieczeństwo dla życia lub zdrowia pacjenta albo innych osób.

5. Prawo do poszanowania godności, intymności i prywatności

Pacjent ma prawo, aby świadczenia były udzielane z poszanowaniem jego godności, intymności, przekonań, sytuacji osobistej i poczucia bezpieczeństwa.

Rozmowa z psychologiem/psychiatrą powinna odbywać się w warunkach zapewniających dyskrecję. Osoby nieuczestniczące bezpośrednio w udzielaniu świadczenia mogą być obecne tylko wtedy, gdy jest to uzasadnione i pacjent wyrazi na to zgodę, chyba że przepisy prawa stanowią inaczej.

6. Prawo do obecności osoby bliskiej

Na życzenie pacjenta przy udzielaniu świadczenia może być obecna osoba bliska, na przykład członek rodziny, opiekun albo inna osoba wskazana przez pacjenta.

Obecność osoby bliskiej może zostać ograniczona lub wyłączona, jeżeli przemawiają za tym względy bezpieczeństwa zdrowotnego pacjenta, innych osób albo prawidłowego udzielenia świadczenia. Odmowa powinna zostać odnotowana w dokumentacji medycznej, jeżeli dokumentacja jest prowadzona dla danego świadczenia.

7. Prawo do dokumentacji medycznej

Pacjent ma prawo dostępu do dokumentacji dotyczącej jego stanu zdrowia
i udzielonych mu świadczeń.

Dokumentacja może być udostępniona pacjentowi, jego przedstawicielowi ustawowemu albo osobie upoważnionej przez pacjenta. Może być udostępniona m.in. do wglądu, w formie kopii, wydruku, odpisu, wyciągu, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej albo na informatycznym nośniku danych, zgodnie z obowiązującymi przepisami i zasadami organizacyjnymi poradni.

Pierwsze udostępnienie dokumentacji pacjentowi albo jego przedstawicielowi ustawowemu w żądanym zakresie jest co do zasady bezpłatne. Za kolejne udostępnienie mogą zostać pobrane opłaty w granicach określonych przepisami.

8. Prawo do wskazania osób upoważnionych

Pacjent może wskazać osoby, którym wolno udzielać informacji o jego stanie zdrowia lub przebiegu świadczeń. Może także wskazać osoby upoważnione do dostępu do dokumentacji medycznej.

Pacjent może w każdym czasie zmienić albo odwołać takie upoważnienie.

9. Prawo do zgłaszania zastrzeżeń i skarg

Pacjent ma prawo zgłosić zastrzeżenia dotyczące organizacji świadczeń, sposobu traktowania, naruszenia prywatności, problemów z dostępem do dokumentacji albo innych spraw związanych z korzystaniem z poradni.

Zastrzeżenia można zgłosić bezpośrednio w poradni albo do Rzecznika Praw Pacjenta.

Telefoniczna Informacja Pacjenta Rzecznika Praw Pacjenta:
800 190 590

Adres e-mail Rzecznika Praw Pacjenta:

kancelaria@rpp.gov.pl

Rzecznik Praw Pacjenta udziela informacji o prawach pacjenta i może podejmować działania w sprawach dotyczących ich naruszenia. 

10. Prawo do sprzeciwu wobec opinii albo orzeczenia lekarza

Jeżeli pacjent otrzyma opinię albo orzeczenie lekarza, które ma wpływ na jego prawa lub obowiązki wynikające z przepisów prawa, może wnieść sprzeciw do Komisji Lekarskiej działającej przy Rzeczniku Praw Pacjenta.

Sprzeciw wnosi się za pośrednictwem Rzecznika Praw Pacjenta, co do zasady
w terminie 30 dni od dnia wydania opinii albo orzeczenia. To uprawnienie dotyczy opinii i orzeczeń lekarskich, a nie każdej informacji, konsultacji czy opinii psychologicznej.

11. Prawo do informacji dostępnej i zrozumiałej

Pacjent ma prawo otrzymać informacje w sposób dla siebie zrozumiały. Dotyczy to również pacjentów ze szczególnymi potrzebami, w tym osób z niepełnosprawnościami, trudnościami w komunikowaniu się albo potrzebujących prostszego sposobu przekazania informacji.

Pacjent może poprosić o wyjaśnienie treści, powtórzenie informacji, zapisanie najważniejszych zaleceń albo dostosowanie sposobu komunikacji do jego potrzeb.

12. Prawa pacjentów małoletnich

Pacjent małoletni ma prawo do poszanowania godności, bezpieczeństwa
i prywatności. Informacje oraz sposób rozmowy powinny być dostosowane do jego wieku, dojrzałości i stanu psychicznego.

Rodzic albo inny przedstawiciel ustawowy uczestniczy w podejmowaniu decyzji dotyczących świadczeń udzielanych małoletniemu. Pacjent, który ukończył 16 lat, ma również własne prawo do informacji i współdecydowania
o świadczeniach.

13. Bezpieczeństwo w sytuacji zagrożenia zdrowia lub życia

Jeżeli w trakcie kontaktu z poradnią pojawi się informacja wskazująca na bezpośrednie zagrożenie życia lub zdrowia pacjenta albo innych osób, poradnia może podjąć działania niezbędne dla zapewnienia bezpieczeństwa, zgodnie
z obowiązującymi przepisami.

W sytuacji nagłej należy niezwłocznie skontaktować się z numerem alarmowym 112, najbliższą izbą przyjęć, szpitalnym oddziałem ratunkowym albo placówką udzielającą pilnej pomocy psychiatrycznej.

Niniejsza informacja została przygotowana na podstawie przepisów o prawach pacjenta oraz materiałów Rzecznika Praw Pacjenta.

 Nie zastępuje indywidualnej informacji udzielanej pacjentowi w związku
z konkretnym świadczeniem.